خانه Skip Navigation Links »»» داشت »»» كود

نياز غذائي درختان انار و نحوه تامين آن

تامين نياز غذائي درختان بشكل بهينه ضامن توليد اقتصادي و بهره برداري مناسب خواهد بود. از اينرو شناخت دقيق نياز غذايي درختان انار و نقش هر يك از عناصر غذايي در چرخه سوخت و ساز يا متابوليسم گياه راهنماي ما در مديريت و نگهداري باغات انار ميباشد.
بدليل تاثيرات كودهاي شيميايي بر سلامت خاك و كيفيت محصولا كشاورزي موضوع استفاده از كودهاي آلي و حذف كامل كودهاي شيميايي از چرخه توليد و تمركز بر توليدات ارگانيك مسئله مهم ديگري است كه مسير كشاورزي نوين را روشن ميسازد. هدف ما در اين سايت نيز توسعه باغداري ارگانيك ميباشد. باغات انار ايران عملا از سموم كشاورزي استفاده نميكنند. ميتوان با افزايش آگاهي باغداران و ارتقاء ديدگاه كارشناسان باغداري موضوع حذف كودهاي شيميايي را مديريت كرده و با ارائه جايگزينهاي موثر باغات انار ايران را بسوي توليدي كاملا ارگانيك هدايت نمود.

مواد غذايي ضروري گياه
تحقيقات نشان ميدهد كه براي عمده گياهان وجود 16 عنصر شيميايي براي رشد و نمو آنها ضروري است اين عناصر در دو گروه عمده شامل 3 عنصر غير معدني و 13 عنصر معدني طبقه بندي شده اند.

عناصر غذايي غير معدني : شامل كربن (C) هيدروژن(H) و اكسيژن (O) ميباشد. اين عناصر در اتمسفر و آب يافت ميشوند و در فرايند فتوسنتز مورد استفاده و عامل اصلي رشد گياهان هستند.

عناصر غذايي معدني : شامل عناصر پر مصرف (ماكرو) ازت(N) فسفر(P) پتاسيم(K) كلسيم(Ca) منيزيم(Mg) و گوگرد(S) بعلاوه عناصر كم مصرف (ميكرو) آهن(Fe) منگنز(Mn) روي(Zn) موليبدن(Mo) مس(Cu) كلر(Cl) و بر(Br) ميباشد. وجود پنج عنصر واناديم، كبالت، سيليكن، نيكل، و سديم نيز در خاك ضروري است كه تقريبا هيچگاه كمبود آنها حس نميشود.

گياهان عناصر ماكرو را بيشتر مصرف ميكنند و از اينرو آنها به عنوان عناصر پر مصرف شناخته ميشوند. اما ميزان مصرف عناصر تعيين كننده درجه اهميت آنها نيست چرا كه ميزان توليد محصول بر اساس ميزان قابل دسترس عنصري تعيين ميشود كه در حداقل قرار دارد. و چنانچه بدون توجه به نسبت عناصر در خاك اقدام به افزايش كمي تعداد از عناصر نماييم، نه تنها تاثيري بر عملكرد درخت نخواهد داشت بلكه در مواردي به نتايج معكوس منجر خواهد شد. اطلاع از نسبت عناصر موجود در خاك مناسب درختان انار از راه تجزيه ماده خشك آن حاصل ميگردد كه ميتواند در مديريت تغذيه گياهان راه گشا باشد. در جدول ذيل نسبت عناصر در ماده خشك انار آورده شده است.

ميزان و حد مطلوب عناصر موجود در آزمون برگ انارهاي پرورشي
عنصر ازت % پتاسيم % كلسيم % منيزيم % فسفر % گوگرد آهن ppm منگنز ppm بر ppm روي ppm مس ppm موليبدن ppm
ميزان 2.5 - 2 1.5 - 0.6 2 - 0.7 0.2 - 0.1 0.2 - 0.1 - 200 - 70 70 - 15 60 - 25 70 - 15 70 - 30 -

درختان انار با حفظ نسبتهاي مذكور مقادير متنابهي از كليه مواد معدني فوق الذكر را از خاك كشاورزي جذب ميكنند. جايگزيني اين عناصر از طريق كودهي مستمر ساليانه يا دوره اي سبب پايداري در رشد و توليد محصول مناسب خواهد بود. اين جايگزيني از طريق كودهاي شيميايي و كودهاي آلي صورت ميگيرد در ادامه به نقش هريك از اين عناصر و نحوه جذب آنها از طريق معرفي كودهاي شيميايي موجود در بازار خواهيم پرداخت.

ميزان و حد مطلوب عناصر موجود در آزمون خاك براي انارهاي پرورشي
عنصر كربن % ازت % فسفر ppm پتاسيم ppm منيزيم ppm گوگرد ppm آهن ppm منگنز ppm روي ppm مس ppm بر ppm
مقدار قابل جذب بيش از 1 بيش از 0.5 15 220 600 بيش از 15 6 5 1.5 1.0 1.0

ازت : ازت فراوان ترين عنصر موجود در جو ميباشد. و در بين عناصر پر مصرفترين عنصر بوده كه بصورت يونهاي نيترات NO3-1 و آمونيم NH4+1 و اوره CH4N2O از طريق ريشه ها جذب و پس از انتقال به برگها در سنتز اسيدهاي آمينه دخالت و نهايتا پروتئينها را ميسازند.
ازت بخش مهمي از ساير تركيبات آلي نظير رنگدانه كلروفيل و كوآنزيم ها را تشكيل ميدهد. ازت رشد رويشي درخت را تحريك ميكند و در صورت مصرف زياد منجر به ايجاد بافتهاي نرم و افزايش پاجوش و تنه جوش در درخت شده و بر فرآيند توليد محصول اثر معكوس ميگذارد.
ازت خاك از دو منبع كودهاي آلي و شيميايي تامين ميگردند. كودهاي حيواني و كودهاي سبز عمده ترين منابع آلي تامين ازت ميباشند. كود اوره با 46% ازت و نيترات آمونيوم با 33.5% ازت و نيترات پتاسيم با 20.5% ازت و ... از عمده ترين كودهاي شيميايي و منبع تامين ازت ميباشند.
نيترات يك آنيون بسيار محلول است كه بوسيله خاك جذب نمي شود و از اينرو براحتي ميتواند بطرف ريشه ها حركت كند و يا بوسيله آبشويي از دسترس گياه خارج شود. اوره نيز متحرك و علي رغم جذب آسان ميتواند با آبشويي از دسترس خارج شود، اما آمونيوم بار مثبت دارد و مثل ساير كاتيونها جذب ذرات خاك ميشود و از اينرو تحرك و آبشويي آن محدود است.
اوره بطور كامل در آب محلول بوده و از اينرو تنها تركيب مطمئن براي استفاده در تانك كود ميباشد. ساير تركيبات ازت امكان انحلال كامل در آب را نداشته و ار اينرو توصيه ميگردد به هيچ عنوان از اين كودها در تانك كود استفاده نكنيد. بي دقتي در اين امر به گرفتگي سراسري قطره چكانها منجر ميگردد.

در مورد مصرف كود ازت هميشه به نسبت بين ماده آلي كربن C و ماده معدني ازت N توجه داشته باشيد. بهترين نسبت C/N = 10 ميباشد كه بسيار ايده آل ميباشد شما سعي كنيد اين نسبت در عمل به كمتر از 2 كاهش نيابد از اينرو قبل از تامين كمبود ازت از طريق كود شيميايي به افزايش ماده آلي خاك اعتنا كنيد در غير اينصورت درختي با قدرت رويش بالا و توان زايشي محدود را به ارث خواهيد برد.

نياز خالص هر درخت بالغ انار به كود ازته حدود 100 گرم در سال ميباشد. تامين اين عنصر از طريق كودهاي شيميايي نيازمند توجه ويژه اي است. حدود 200 گرم كود اوره 46% تامين كننده نياز درخت به اين عنصر اساسي ميباشد. كود اوره بسرعت در آب حل شده و جذب گياه ميگردد، غلظت بالاي اين كود در اوائل دوره رشد در پايان زمستان ميتواند با افزايش رشد رويشي و كاهش گل انگيزي درخت گردد. از اينرو توصيه ما اين است كه اين كود را در 3 نوبت ابتدا يك سوم كود ازته از تركيبات آمونيوم را در اواخر پائيز و پس از خواب رفتن درخت در اعماق زمين چال كود كرده و تا پايان ارديبهشت و تبديل شدن ميوه ها از تحويل كود ازته همرا آب آبياري و ساير روشها جدا خودداري كنيد. پس از اين مقطع بهتر است اين كود را در غلضتهاي پائين همراه آب آبياري در چند نوبت براي درخت تا اواخر تير ماه تامين نمائيد. در اواخر دوره رشد نيز تامين كود ازته در غلظت كم همره آب آبياري جهت كامل شدن ميوه ها موثر خواهد بود.

فسفر : فسفر يك عصر تشكيل دهنده تمام بافتهاي گياهي است كه بويژه در بخشهاي جوان، گلها و بذرها به مقدار زيادي وجود دارد. وجود اين عنصر براي تقسيم سلولي و نمو بافتهاي مريسمي ضروري است. فسفر عنصر تشكيل دهنده بسياري از تركيبات مانند اسيدهاي نوكلئيك، فسفرليپيدها و كوآنزيم هايي مانند آدنوزين تري فسفات ميباشد. نهالهاي جوان به فسفر زيادي براي تحريك رشد ريشه ها دارند.
حداكثر فسفر قابل جذب گياه در PH خاك بين 6.5 تا 7.5 اتفاق مي افتد فسفر در خاك بصورت H2PO4-1 و HPO4-2 و PO4-3 قابل جذب است كه در فرم اول بيشتر و سريعتر جذب ميشود.
كودهاي شيميايي فسفاته در انواع مختلفي نظير سوپر فسفات 7% و سوپر فسفات تريپل 12% كه در آب نسبتا محلولند، همچنين منو و دي آمونيوم فسفات 8.7 و 21 درصد و ... كه اين دو از سنگهاي فسفاته توليد شده و بمرور تبديل و جذب ميگردند.
كمبود فسفر بر رشد كلي درخت و ريشه ها اثر گذار است. در اين حالت شاخه ها كوتاه و باريك شده برگهاي جوان كوچك ميگردند و زودتر از ساير برگها ميريزند، همچنين گلدهي درختان بطور چشمگيري تحت تاثير كمبود فسفر كاهش ميابد و رسيدن و بلوغ ميوه ها نيز به تاخير مي افتد. قرمز شدن ساقه و ارغواني شدن برگها و خشك شدن نوك برگهاي پيرتر از علائم كمبود فسفر ميباشد زيرا اين كمبود بر تشكيل سريعتر رنگدانه هاي آنتي سيانين اثر گذار است.
جذب فسفر عملا در خاكهاي اسيدي و بازي با محدوديت مواجه است. در خاك اسيدي قوي فسفر بوسيله جذب مخصوص بر روي سطوح ذرات اكسيد آلومينيم و آهن رسوب و به صورت فسفات آلومينيم و آهن محبوس ميگردد. در خاكهاي بازي فسفات كلسيم كم محلول تشكيل ميشود و فسفر جذب شده از محلول خاك بوسيله ريشه ها با اين فسفر جايگزين ميشود و اگر كود فسفري به خاك اضافه شود بيشتر آن براي ريشه ها غير قابل جذب ميباشد.

نياز خاص ساليانه هر درخت انار به فسفر حدود 45 گرم ميباشد كه به دليل دير جذب بودن ميبايد يك نوبت در سال و در انتهاي پائيز در عمق 30 سانتي خاك چال كود شود. در صورت استفاده از فسفات دامونيم حدود 150 گرم از اين كود كه حاوي مقاديري ازت نيز ميباشد بايد مورد استفاده قرار گيرد.

پتاسيم : بر خلاف ازت و فسفر كه بخشايي از ساختمان مولكولي بسياري از تركيبات آلي در گياهان را تشكيل ميدهند، پتاسيم نمي تواند وارد تركيبات مهم تشكيل دهنده سلول مانند پروتئين ها، كلروفيل و كربوهيدراتها شود. بعبارتي پتاسيم در گياه نقش ساختماني ندارد و علي رغم مشخص نشدن نقش كامل اين عنصر، ريشه ها مقدار زيادي پتاسيم را به چرخه سوخت و ساز گياه وارد ميكنند. پتاسيم نقش مهمي در فتوسنتز و ساخت كربوهيدراتها دارد اين عنصر فعال كننده سيستم هاي آنزيمي گياه است و نقش معني داري در تعرق گياهي و آب موجود در سلولهاي گياه دارد. بگونه اي كه كمبود پتاسيم از عوامل اتلاف آب درختان محسوب ميشود. در مقايسه با فسفر پتاسيم در مقادير بيشتري در انواع خاكها يافت ميشود.
شكل قابل جذب پتاسيم بصورت يون K+1 ميباشد. كودهاي شيميايي پتاسه بصورت سولفات پتاسيم با 41.5% پتاسيم، نيترات پتاسيم، كلرور پتاسيم و ... ميباشند كه مورد اول بيشتر رايج ميباشد.
گياهان به مقدار زيادي پتاسيم نياز دارند و معمولا پتاسيم را از سطح خاك گرفته و روي ريشه ها ذخيره ميكنند. با جذب پتاسيم توسط ريشه ها خاك مجاور پتاسيم را در محل ريشه ها آزاد ميكند. پتاسيم عموما در سطح رويي خاك از غلظت بالايي برخوردار است. برگردان كردن خاك سطحي و شخم ساليانه بستر خاك به افزايش سطح پتاسيم خاك در محدوده ريشه كمك ميكند. از نتايج ملموس خاكپوشهاي دوره اي در باغات انار ساوه افزايش سطح پتاسيم خاك ميباشد.

نياز خالص ساليانه هر درخت انار به پتاسيم حدود 50 گرم ميباشد. اگر اين نياز توسط سولفات پتاسيم تامين ميشود حدود 120 گرم از آنرا در دو نوبت اواخر پائيز و اوائل تابستان بميزان برابر در عمق 20 سانتي خاك چال كنيد. توجه داشته باشيد تامين پتاسيم لازم در تابستان بر سطح تعرق گياه اثر مثبت دارد.

كلسيم : كلسيم از عناصر ضروري براي رشد گياه محسوب ميشود. علي رغم اينكه مقادير زيادي كلسيم توسط گياهان از خاك جذب ميشوند اما در عمل نياز گياهان به اين عنصر بيش از نياز به عناصر كم مصرف نيست. كلسيم بطور عمده در برگها وجود دارد، بذر و ميوه ها نيز حاوي مقادير متنابهي از اين عنصر ميباشد. در بين عناصر مورد نياز گياه كلسيم در كنار منيزيوم در محلول خاك بيشترين فراواني را دارد. يونهاي كلسيم حدود 80 درصد محلهاي فعال بر روي ذرات خاك را در اشغال دارند اين دسترسي فراون توسط فرآيند تبادل كاتيوني كنترل ميشود. كلسيم عنصر بسيار مهمي براي نمو ريشه و اعمال آن است. اين عنصر در تقسيم سلولي دخالت داشته و از اجزا تشكيل دهنده كروموزم ميباشد و نقش تنظيم كننده در تنفس گياه ايفا ميكند.
اين عنصر به شكل يون Ca+2 از محلول خاك يا كمپلكسهاي رس جذب ريشه ميشود. معمولا اكثر خاكها از مقدار كافي اين عنصر براي رشد رضايت بخش گياه برخوردارند. بعلاوه در بسياري از كودهاي شيميايي كه به صورت دوره اي مصرف ميشود كلسيم بصورت جزء ثانويه و بشكل ناخالص در آنها وجود دارد بنابر اين مصرف كودهاي كلسيمي بشكل مستقل بندرت ضرورت ميابد.

كمبود كلسيم در باغات انار امر مشهودي نيست از اينرو مصرف اينوع كودها در برنامه جاري باغات انار قرار ندارد. بطور كلي در شرائط اسيدي شدن خاك افزودن آهك يا همان كربنات كلسيم يا دولوميت ميتواند ضمن خنثي كردن اثر اسيدي خاك كلسيم مورد نياز را تامين نمايد. براي رفع كمبود كلسيم در شرائط قليائيت خاك كه به جهت وجود سديم زياد حاصل ميشود مصرف گچ به ميزان ده تن در هكتار رافع مشكل خواهد بود.

منيزيوم : در برگ درخت انار مقادير فراواني منيزيوم يافت ميشود . در هر ملكول كلروفيل نيز يك اتم منيزيوم وجود دارد، بهنگام كمبود منيزيوم نه تنها گياهان زرد ميشوند بلكه از تشكيل ساير رنگدانه هاي گياهي ماند كاروتن كاسته ميشود. منيزيم نقش مهمي در در فعال كردن سيستم آنزيمي و در متابلويسم كربوهيدراتها ايفا ميكند. اين عنصر بصورت كاتيون دو ظرفيتي Mg+2 توسط گياه جذب ميشود. شكل تجاري اين عنصر بصورت دولوميت، سولفات منيزيم با 16% و اكسيد منيزيم با 36% منيزيم در دسترس ميباشد.


شيمي خاك منيزيوم نزديك به كلسيم ميباشد و علي رقم غلظت بالاي اين عنصر در برگ درختان انار نياز به اين عنصر در حد معمول ميباشد. براي رفع نياز هر درخت انار به اين عنصر ساليانه حدود 100 گرم سولفات منيزيم را در اواخر پائيز در اعماق خاك دفن كنيد.

گوگرد : گوگرد به مقدار فراواني در گياه بويژه در برگها يافت ميشود. گوگرد جزء تشكيل دهنده پروتئين در گياه است، مهمترين عمل گوگرد شركت در توليد اسيدهاي آمينه و بدنبال آن سنتز پروتئين است. اين عنصر جزء مهمي در تشكيل ويتامينهاي ضروري براي متابوليسم گياه است .
گوگرد بصورت آنيون سولفات SO4-2 در محلول خاك وجود دارد. برخي كودهاي شيميايي داراي مقادير مناسبي گوگرد هستند. سوپر فسفات معمولي 12% گوگرد، سولفات آمونيوم 24% گوگرد، سولفات پتاسيم داراي 17% گوگرد ميباشد.
نقش گوگرد در كنترل اسيديته خاك باعث شده استفاده مكرر از اين كود بهمراه كودهاي ديگر در دستور كار باغداران قرار گيرد. به جهت وجود اين عنصر در تركيبات ثانويه ساير كودها كمبود آن در باغات انار كمتر گزارش شده است.

هم اكنون كودهاي گوگردي با غلظت حدود 50 درصد بصورت پودري و گرانوله در دسترس ميباشند، براي تامين نياز ساليانه درختان انار به عنصر گوگرد حدود 100 گرم كود گرانول گوگرد را بهمراه ساير كودها در عمق خاك در اواخر پائيز دفن نمائيد.

منگنز : منگنز از عناصر غذايي كم مصرف محسوب ميشود. اين عنصر نقش ضروري در عمل تنفس داشته و فعال كننده آنزيمهايي مانند نيتريت ردوكتاز بوده كه در متابوليسم ازت دخالت دارد. منگنز در خاك به شكل كاتيون دو ظرفيتي Mn+2 جذب ميشود. در خاكهايي كه ميزان آهك بالاست مقدار منگنز قابل دسترس كم است.
مهمترين علامت كمبود منگنز بروز حالت زردي بين رگبرگها در برگهاي پير ميباشد اين حالت بويژه در سر شاخه هاي بالاتر بيشتر مشاهده ميشود و گاهي نيز با توقف رشد سر شاخه ها همراه است.
رايجترين كود منگنز سولفات منگنز با 16 و يا 26 درصد منگنز است اين كود هم در خاك هاي اسيدي وهم در خاك هاي قليايي قابل مصرف است اكسيد منگنز با حدود 70 درصد منگنز خالص به دليل حلاليت محدود فقط در خاكهاي اسيدي قابل مصرف است و كاربردي در خاك هاي آهكي ايران ندارد .منابع آلي اين كد مثل Mn-EDTA با 12درصد منگنز نيز در دسترس است . كه با توجه به قيمت بالاي اين كلات مصرف آن در شرايط حاد كمبود ، به صورت برگ پاشي توصيه مي شود .

قابليت حل شدن دي اكسيد منگنز به PH وابسته است، بيشتر خاكها از منگنز كافي برخوردارند اما در اسيديته بالا براي گياهان غير قابل جذب هستند اين موضوع در شرائط خاكهاي شني بيشتر تشديد ميشود از اينرو براي تامين منگنز درختان انار بهتر است حدود 50 گرم سولفات منگنز را بهمراه ساير كودها در اواخر پائيز در بستر درخت دفن نمائيد. استفاده از كلات منگنز نيز بهمراه آب آبياري براي يك نوبت پس از كامل شدن گلها در اوائل خرداد توصيه ميگردد.

مس : مس در تشكيل كلروفيل و پديده فتوسنتز دخالت دارد. همچنين باعث تحريك در تشكيل ويتامين A ميشود. نقش متابوليكي مس در چندين سيستم آنزيمي مشخص شده است و همچنين نقش مهمي در بيوسنتز و فعاليت اتيلن به عنوان هورمون رسيدگي ميوه ها داراست. فرم قابل جذ مس در خاك كاتيون دو ظرفيتي Cu+2 ميباشد.
فرآيند جذب مخصوص قابليت دسترسي مس را تحت تاثير قرار ميدهد، اين فلز در اسيديته بالا بسختي جذب ميشود از اينرو استفاده از تركيبات سولفاته در حل اين مشكل موثر است.

سولفات مس با عيار 25% معمولترين منبع معدني اين عنصر ميباشد كه ميتوان بصورت چال كود در بستر خاك يا محلول پاشي مورد استفاده قرار گيرد. بهتر است اين كود به ميزان 20 گرم بهمراه ساير كودها در اواخر پائيز در عمق خاك مدفون گردد و در شرائط كمبود حاد يك نوبت محلول پاشي با كلات مس پس از تبديل شدن گلها به ميوه در اوائل خرداد انجام گيرد. بدليل اسيدي بودن اين كلات در موقع مصرف بايد در غلظت پائين حداكثر 2 در 1000 مصرف شود.

بور : بور در نقاط رشد و در بافتهاي مريستمي گياه موجود است. اين عنصر در پديدهاي گلدهي، ميوه دهي، متابوليسم ازت، حركت و عمل هورمونها و تقسيم سلولي دخالت دارد و همچنين نقش بارزي در رشد لوله گرده داشته و اثر تحريك كنندگي آن در جذب اكسيژن و قند براي جوانه زني دانه گردها به اثبات رسيده است. اين عنصر در خاك بصورت اسيد بوريك H3BO3 موجود بوده و بهمين صورت نيز جذب گياه ميگردد. بد شكلي ميوه ها، ترك خردگي پوست، سخت شدن ميوه و بعضا بروز شكاف در پوست درخت از علائم كمبود بور ميباشد.

درختان ميوه براي رفع كمبود بور از اسيد بوريك با غلظت 17% يا بوراكس با غلظت 11% بهره ميگيرند. اين مواد در آب بسيار محلولند و ميتوان از آنها بصورت محلولپاشي يا كودهي در خاك بهره گرفت. بدليل دامنه باريك غلظت مناسب بور در خاك و خطر مسموميت بور توصيه ما به استفاده دقيق از اسيد بوريك بصورت كوددهي در خاك ميباشد. اين كود را به نسبت 10 گرم براي هر درخت همراه ساير كودها در اواخر پائيز در خاك مدفون كنيد و در صورت نياز پس از كامل شدن گلها در غلظت 2 در هزار يك نوبت در اوائل خرداد و يك نوبت در اواخر شهريور همزمان با خنك شدن هوا و تغير رنگ ميوه ها و قبل از رسيدن ميوه ها محلول پاشي كنيد.

روي : روي در بسياري از آنزيمهاي موجود در متابوليسم گياه نقش دارد. مقدار RNA و ريبوزم موجود در سلولها به هنگام كمبود روي بشدت كاهش ميابد. روي بطور غير مستقيم روابط آب در گياهان را تنظيم ميكند. وجود اين عنصر براي سنتز اسيد آمينه تريپوفان كه در توليد اكسين دخالت دارد ضروري است، فقدان اكسين IAA كه در اثر كمبود روي رخ ميدهد باعث عدم رشد ديواره سلولي و كاهش جذب آب در گياه ميشود. روي به شكل كاتيون دو ظرفيتي Zn+2 جذب گياه ميشود.

براي تامين نياز ساليانه هر درخت انار به روي حدود 30 گرم سولفات روي 36% را همراه ساير كودها در اواخر پائيز در خاك دفن كنيد. هم اكنون بسيار از كودهاي پر مصرف با تركيباتي حاوي روي ساخته ميشوند همچنين استفاده از كلات روي بشكل محلول پاشي و همراه آب آبياري در تانك كود براي يك نوبت در اوائل دوره رشد ميوه ها موثر ميباشد.

آهن : مهمترين عمل آهن حضور در سيستمهاي آنزيمي گياه است. وجود آهن براي سنتز كلروفيل ضروري است زيرا كمبود آن باعث زردي يا كلروز در برگها ميشود. اهميت آنزيمهاي آهن دار به ويژه سيتوكرومها در عمل تنفس گياه واضح است.
آهن بصورت فرو Fe+2 جذب گياه ميشود. با وجود اينكه مقدار اين عنصر در خاكها زياد است اما علائم كمبود آن به وفور گزارش شده است. در خاكهاي قليايي و اسيدي به علت فقدان آهن محلول، اين كمبود بروز ميكند، مضاف بر آن مقدار بيش از اندازه برخي از عناصر مانند فسفر، روي، مس، منگنز و نيكل در خاك ميتواند به ايجاد اين كمبود كمك كند.

حدود 50 گرم كود سولفات يا اكسيد فرو بطور ساليانه تامين كننده نياز هر درخت انار به عنصر آهن ميباشد. در شرائط بروز مكرر كمبود اين عنصر توجه داشته باشيد اضافه كردن اين نمكها به خاك چاره ساز نبوده و بهتر است از كلات آهن بصورت محلول پاشي و يا تركيب در آب آبياري بهره بگيريد. در مورد جذب كود آهن كمي حساس باشيد. كمبود اين عنصر بسرعت آثار خود را نمايان ميكند. برگهاي سوراخ و بد ريخت و زرد رنگ نشانه هاي آشكار شدن كمبود اين عنصر ميباشد.

موليبدن : موليبدن به مقدار بسيار كم براي گياهان لازم است. اين عنصر جزء تشكيل دهنده دو آنزيم مهم گياهي بنامهاي نيتروژناز و نيترات ردوكتاز ميباشد. آنزيم نيتروژناز داري آهن و موليبدن است و آنزيم نيترات ردوكتاز در متابوليسم دخالت دارد. موليبدن بشكل موليبدات MoO4-2 جذب گياه ميشود.

نياز به موليبدن در درخت انار بسيار محدود است و كمبود آن نيز گزارش نشده محلول پاشي با موليبدات سديم يا آمونيم و يا استفاده از كودهاي ميكرو كامل بصورت محلول پاشي يا همراه آب آبياري موثر خواهد بود. براي سهولت كار ميتوان حدود 10 گرم موليبدات سديم و يا آمونيوم را همراه ساير كودها در اواخر پائيز در خاك دفن نمود. كمبود اين عنصر در خاكهاي اسيدي بيشتر محتمل است.

كلرين : اين عنصر بشكل آنيوني كلرايد Cl-1 جذب گياه ميشود. بدليل اينكه اين عنصر عموما همراه بارندگي و تركيبات ثانويه و بعضا آب آبياري وارد خاك شده كمبود آن ملموس نبوده و برنامه اي براي تامين كودهاي كلراين ضرورت ندارد.

اگر باغات خويش را به سيستمهاي آبياري تحت فشار مجهز كرده ايد بهترين راه تامين كودهاي شيميايي استفاده آنها از طريق تانك كود ميباشد. هم اكنون كودهاي كامل قابل حل در آب توليد شده كه در زمان توزيع توسط تانك كود با كاهش PH آب ضمن ايجاد شرائط مناسب براي جذب ريز مغزي ها از رسوب عناصر در قطره چكانها جلوگيري و باعث حل شدن و شستشوي آنها ميگردد. تنها نكته منفي در استفاده از اين روش در مقايسه با چال كود، توده اي شدن و بلوكه شدن ساختمان خاك به شكل سراسري ميباشد. اين معضل نتيجه طبيعي استفاده از كود هاي شيميايي است كه ساختمان خاك را تحت تاثير قرار ميدهد.


در تصاوير ذيل تاثير مصرف كنترل نشده كود شيميايي بر عملكرد محصول يك درخت واحد طي دو سال پي در پي را ملاحظه ميكنيد در هر دو تصوير ظاهر انار داراي پوستي قرمز و شفاف ميباشد لاكن در تصوير فوقاني كه درخت بدون كود شيميايي تغذيه شده ميوه انار داراي رنگ سرخ مات و تاجي گسترده و بلند و پوستي نازك ميباشد، دانه هاي ميوه انار آبدار و برنگ قرمز تيره ديده ميشوند، و انار داراي مزه ملس كمي ترش ميباشد.
اما در تصاوير تحتاني ميوه انار علي رغم برخورداري از پوست قرمز چشم نواز داراي تاجي بسته و پوستي كلفت ميباشد. همچنان كه تصوير نشان ميدهد ميوه درختي كه با كود شيميايي فراوان تغذيه شده داراي دانه هاي كم رنگ و كم آب بوده و مزه آن به جهت تاثير كود ازته شيميايي كاملا شيرين است. اين محصول فاقد بازار پسندي و از كيفت مطلوب برخوردار نميباشد. علت بروز اين مشكل استفاده از كود شميايي ازته به مقدار فراوان ميباشد، در اين شرايط ميوه انار با رشد ظاهري خوبي مواجه است لاكن استفاده از كود شيميايي دوره رشد انار را افزايش داده و مانع از افزايش اسيديته ميوه در انتهاي دوره رشد ميگردد. توجه داشته باشيد كه افزايش رنگ دانه ها و رسيدن ميوه در گرو افرايش ميزان اسيديته انار بوده و ترشي ميوه انار ناشي از تاثير اسيد موجود در ميوه ميباشد. لاكن ميوه انار كه در عكس پائين ديده ميشود از جنس ملس معمولي ساوه بوده كه به جهت تاثيرات سوء كود شيميايي فاقد اسيديته لازم و كاملا شيرين ميباشد.
با عنايت به اين نمونه عملي ميتوان با قاطعيت بر تاثير منفي كودهاي شيميايي بر عملكرد كيفي درخت انار تاكيد كرد. متاسفانه به جهت فقدان جايگزينهاي مناسب و نبود يك رژيم تغذيه ملي براي باغات انار و توزيع سهميه اي اين كودهاي شيميايي از سوي ادارت كشاورزي به عنوان سهميه ساليانه استفاده از اين نوع كودها در حال تبديل شدن به عرفي مخرب ميباشد. اميد است مسئولان با درك ارزش ارگانيك باغات انار ايران در صدد اعمال جايگزينهاي مناسب بوده و با گرايش به استفاده از كودهاي بيولوژيك پاسدار اين ميراث گرانسنگ باشند.

ما خود را به كشت ارگانيك متعهد ميدانيم و اعتقاد ما به حذف كامل كودهاي شيميايي از چرخه توليد باغات انار ميباشد. كودهاي حيواني تمام عناصر مورد نياز درخت را با حفظ نسبتهاي مناسب در خود دارند. اگر به توصيه هاي مبنائي اين سايت در مورد انتخاب اقليم، خاك، آب و معماري باغات اعتنا كرده ايد مطمئن باشيد بستر مناسب براي يك توليد ارگانيك را در اختيار داريد. در بحث ذيل با تشريح خصوصيات كودهاي آلي نحوه تامين نياز غذايي درختان انار از طريق كودهاي حيواني تشريح خواهد شد.

مواد آلی به علت اثرات سازندهای که بر خصوصیات فیزیکی (پایداری خاکدانه ها)، شیمیایی (افزایش ظرفیت نگهداری عنصری) و بیولوژیکی (اکتیویته بیوماس میکروبی) دارد، به عنوان رکن باروری خاک شناخته شده است. به طور خلاصه نقش ماده آلی در تامین سلامت و کیفیت خاک را میتوان به شرح زیر بیان داشت:
1ـ منبع کربن و انرژی برای میکروارگانیسمهای خاک
2ـ منبع عناصر غذایی نظیر نیتروژن، گوگرد، فسفر و …
3ـ پایداری و نگهداری ذرات خاک به عنوان خاکدانه یا خاک واحد و کاهش خطر فرسایش خاک
4ـ توسعه تخلخل خاک و افزایش ظرفیت نگهداری هوا و آب و تسهیل توسعه و رشد ریشهای درخت
5ـ حفظ و ابقای عناصر غذایی و جلوگیری از هدر رفت آنها با افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC) و ظرفیت تبادل آنیونی
6ـ جلوگیری از فشردگی و تراکم خاک با پائین نگهداشتن وزن مخصوص ظاهری و ممانعت از ایجاد قشرها و پوستههای سخت، ترک و گسل
7ـ افزایش قابلیت خاکورزی و تغییر در خصوصیات خاک مثل کاهش چسبندگی، افزایش نفوذپذیری و نرمی خاک
8ـ ابقای کربن از اتمسفر و دیگر منابع
9ـ کاهش اثرات محیطی منفی مثل اثر حشرهکشها، فلزات سنگین و بسیاری از آلایندههای دیگر
10- افزایش قدرت بافری خاک و مقابله با تغییرات سریع اسیدیته خاک
11- تعديل سرعت نفوذ آب در خاک و کاهش تولید رواناب

استفاده از كودهاي آلي عامل اساسي در برقراری توازن تغذیه ای درختان انار محسوب ميشود. باروری و حاصلخیزی یک خاک علاوه بر وابسته بودن به مقدار عناصر غذایی به توازن و تعادل آنها نیز شدیداً وابسته است. به طوری که در حالت عدم توازن و تعادل تغذیه ای، مصرف کودها نه تنها موثر واقع نمیشود، حتی در بعضی مواقع در جهت عکس عمل کرده و کشاورزان را متحمل ضررهای اقتصادی فراوانی میکنند. مثلاً در سطح ثابت K، افزایش کود ازتی نه تنها افزایش عملکردی را به دنبال نداشته بلکه در بعضی مواقع منجر به کاهش آن نیز شده است، لذا اهمیت توازن تغذیه ای در بعضی موارد و در مورد بعضی عناصر بیش از خود آنهاست بطوریکه متخصصین تغذیه اغلب برای آگاهی از وضعیت تغذیه ای گیاهان نسبتهای بین عناصر را به غلظت واحد آنها ترجیح میدهند، اما از طرفی هم ایجاد توازن تغذیه ای و مصرف متعادل کودهای شیمیایی کاری بسیار دشوار و وقتگیر است و نیازمند صدها آزمایش کودی در مناطق مختلف میباشد که غالباً هم به خاطر شرایط پیچیده خاک، نیاز و قدرت متفاوت گیاهان، رفتارهای متفاوت عناصر در خاک، عوامل متغیر محیطی و شرایط مدیریتی مزرعه نتایج مطلوبی نمیدهند. بنابراین استفاده از کودهای دامی که اکثریت عناصر مورد نیاز گیاهان را تقریباً به نسبتی که آنها جذب میکنند دارا هستند دامنه موفقیت را افزایش میدهند. چرا که در یک تن کود دامی خوب 4 کیلوگرم ازت، 3.5 کیلوگرم فسفر، 4 کیلوگرم پتاسيم، 2 کیلوگرم كلسيم، 5 کیلوگرم منيزيوم، 3 کیلوگرم گوگرد و به مقداری کمتر ریزمغذیها وجوددارد و خاک را در درازمدت در جهت تعادل پیش خواهد برد. بنابراین با افزودن 30 تن کود دامی مرغوب به یک هکتار خاک زراعی حدود 120 کیلوگرم ازت، 100 کیلوگرم فسفر، 120 کیلوگرم پتاسیم و … به خاک افزوده میشود که تقریباً با نیاز گیاهان مطابقت دارند و البته بسته به نوع خاک و گیاه بایستی کاستیها را توسط کودهای آلي پر ظرفيت جبران نمود.

مصرف كودهاي آلي بر خواص بیولوژیک خاک اثر مثبت دارد. خاک یک محیط زنده است که بسته به نوع آن در هر سانتیمتر مکعب آن میلیونها موجود زنده از جمله قارچها، باکتریها و … زندگی میکنند و مهمترین نقش را در تخریب و تحول مواد آلی در خاک بر عهده دارند و به مراحل هوموسی و معدنی شدن مواد آلی سرعت میبخشند.
با مطالعه بیولوژی ارگانیسمهای خاک میتوان دریافت که با افزایش مواد آلی خاک، محیط جهت رشد آنها مساعدتر شده و بر جمعیت آنها افزوده میشود، طوری که هر چه مواد آلی خاک (تا حدی) افزایش یابد ارگانیسمهای آن زیاد شده و خاک شکل زنده تری به خود میگیرد و هر چه خاک زنده تر باشد به دلایل زیر حاصلخیزتر خواهد بود:
1- تولید هوموس (هوموس به خاطر خواص کلوئیدی یکی از ارکان حاصلخیزی خاک است)
2- معدنی شدن وگردش سریع عناصر غذایی
3- افزایش جذب عناصر غذایی توسط گیاهان به خصوص در مورد فسفر
4- افزایش تثبیت ازت (باکتریهای آزاد-ریزوبیومها و …) و اکسیداسیون گوگرد و تبدیل آن به شکل قابل جذب SO4-2 که این مسئله در خاکهای آهکی کشور ما اهمیت قابل ملاحظهای دارد، چون که در این نوع خاکها به علت بالا بودن pH تیوباسیلوسها جمعیت کمی داشته و افزایش عنصری به خاکها اغلب بی ثمر بوده و به شکل قابل جذب آن تبدیل نمیشود، لذا با وجود ماده آلی میکروارگانیسمهای دیگر وارد عمل شده و در نتیجه گوگرد را به سولفات که قابل استفاده برای گیاهان است تبدیل مینمایند.

مقدار ماده آلی خاک به وسیله تعادل بین اضافه شدن مواد آلی گیاهی و جانوری و مقدار هدر رفت و تجزیه آن کنترل میشود. اضافه شدن و کاهش یافتن ماده آلی بايد همواره به وسیله عوامل و فعالیتهای مدیریتی به شدت تحت کنترل قرار داشته باشد. مقدار آب قابل دسترسی برای رشد گیاه اولین فاکتور کنترل کننده در تولید مواد گیاهی است. حاصلخیزی خاک و میزان دمای هوا دو عامل عمده دیگر به شمار میآیند. سرعت تجزیه ماده آلی در دمای نزدیک به صفر درجه خیلی پائین است اما با افزایش دما سرعت تجزیه ماده آلی به شدت افزایش مییابد. از اينرو در اقليم گرم ايران مواد آلي خاك بسرعت تجزيه شده و در سيكل مصرف قرار ميگيرند جايگزيني مواد آلي عمدتا به شكل كودهاي حيواني در دوره هاي زماني متعارف از نكات قابل تعمل در مديريت باغات انار ميباشد.

كودهاي حيواني از عمده ترين منابع تامين كودهاي آلي بشمار ميروند كه هم اكنون نيز با تركيبي از كودهاي شيميايي در فرآيند تغذيه باغات انار بشكل مستمر استفاده ميشوند. در جدول ذيل تركيب يا نسبت عناصر مختلف در چند نوع كود دامي جهت مقايسه آورده شده است.

تركيب مواد معدني موجود در چند نوع كود دامي رايج
عنصر واحد كود گاوي كود اسب كود گوسفندي كود مرغي
ازت N درصد 2.26 3.1 3.62 3.61
فسفر P درصد 0.64 0.54 0.68 1.99
پتاس K درصد 2.04 1.37 2.97 1.66
كلسيم Ca درصد 1.42 0.32 1.81 7.09
منيزيوم Mg درصد 0.44 2.30 0.47 0.89
سديم Na درصد 0.15 0.11 0.21 0.31
گوگرد S درصد 0.40 0.33 0.49 0.61
روي Zn ميلي گرم در كيلوگرم 209.85 154.91 148.00 462.31
مس Cu ميلي گرم در كيلوگرم 54.78 61.67 27.03 124.92
منگنز Mn ميلي گرم در كيلوگرم 238.18 402.94 352.78 528.39
آهن Fe ميلي گرم در كيلوگرم 1856.13 6193.10 4368.51 1681.22
ماده آلي درصد 85.19 79.85 77.30 73.63
ماده خشك درصد 20.09 34.26 30.32 48.41
EC دسي زيمنس بر متر 19.74 15.80 25.33 46.00
PH - 7.5 7.3 8.0 7.5

با ملاحظه جدول فوق و ارزیابیهای مشابه میتوان گفت که کود مرغی از نظر عناصر N، P، Ca، Mg، Na و S از قویترین کودهاست. کود گوسفندی هم از نظر N مشابه کود مرغی ولی از نظر K غنیتر از آن میباشد در مجموع میتوان در میان کودهای دامی متداول ترتیب کود مرغی »»» کود گوسفندی »»» کود گاوی را از نظر غنای عناصر مورد نیاز گیاهان قائل شد. طوری که از نظر ریزمغذیها هم عناصر Zn، Cu و Mn کود مرغی غنی بوده و عنصر آهن هم در کود اسبی بالاترین مقدار را دارد و در این میان کود گاوی حالت بینابین را داراست.

در مورد رژيم تغذيه درختان انار ميبايد به قابلیت جذب هر یک از عناصر غذایی در کودهای دامی توجه داشت و علاوه بر مقدار مطلق آنها باید این عامل را نیز در بیلان غذایی دخیل دانست. بطوریکه مقدار P و K را تقریباً میتوان صددرصد در بیلان قرار داد. در صورتی که این مطلب برای ازت صادق نیست. در کودهای دامی سه فراکسیون مختلف ازت تمیز داده میشود:
1- ازتی که مستقیماً قابل جذب است مانند ازت معدنی و اوره.
2- ازتی که به آهستگی قابل جذب میشود مانند پروتئینها و اسیدهای آمینه.
3- ازتی که عملاً غیر قابل جذب است مانند ازتی که در ساختمان مواد آلی سخت تجزیه شونده وارد شده اند.
فراکسیون ازتی که به آسانی قابل جذب است در کود دامی برابر 10درصد و در کود دامی مایع تقریباً برابر 50 درصد است و تاثیر آن تقریباً سریع و مشابه کودهای ازتی معدنی میباشد. اما ازت آلی کودهای دامی به سختی قابل جذب گیاه هستند و بیشتر در ساختمان اسیدهای فولویک، هومیک و هومینها یافت میشوند. در حالت کلی فقط 50 درصد ازت موجود در کود دامی را میتوان در بیلان کودی منظور کرد. در این رابطه باید زمان مصرف کود و سرعت به زیر خاک بردن آن نیز مورد توجه قرار گیرد. به طوریکه افت ازت در صورت به زیر خاک بردن کود دامی برابر 10 درصد و در صورتی که به زیر خاک برده نشوند برابر 90-40 درصد آمونیاک موجود است که این عمل از طریق متصاعد شدن آمونیاک حاصل میشود.

بنابراین در یک مدیریت کودی صحیح باید تمام عوامل ذکر شده بالا را در نظر داشت و با توجه به نوع تجزيه گیاه - خاک و نوع کود دامی کم و کاستیهای کود دامی را از کودهای شیمیایی جبران کرد.
طوری که امروزه برای رسیدن به عملکردهای بالا مخصوصاً در واریته های پر محصول چاره ای جز مصرف تلفیقی کودهای آلی و شیمیایی و يا كودهاي آلي پر ظرفيت بهمراه كود حيواني نیست.
چرا که کودهای آلی با توجه به سرعت کم معدنی شدن نمیتوانند تمام نیاز غذایی گیاهان پرمحصول را تامین نمایند و استفاده مطلق هم از کودهای شیمیایی، خاک را در جهت تخریب و پسرفت حاصلخیزی سوق خواهد داد.
بهتر است در مزارع از کودهای دامی پوسیده استفاده کرد چرا که استفاده از کودهای دامی تازه علاوه بر افزایش علفهای هرز و بیماریها، گیاهان را در اوایل رشد با کمبود ازت (زردی عمومی برگ درختان) مواجه میسازند.
لذا توصیه میشود حتی الامکان در این حالت همراه ماده آلی از کودهای ازتی استفاده نمایند و برای رهایی از خطر بیماریها و علفهای هرز بهتر است کودهای دامی را به مدت 6-3 ماه در شرایط مناسب نگه داشت تا در اثر تولید حرازت اکثریت این عوامل از بین بروند.
بهتر است كودهاي حيواني حدود 6 ماه در زير آفتاب مستقيم خورشيد در هواي آزاد نگه داري شوند تا ضمن افزايش فعاليت شيميايي و آمادگي جهت تجزيه و جذب توسط گياه، علفهاي هرز موجود در آن از بين بروند. نگه داري كود بصورت فله اولويت دارد زيرا در صورت توزيع كود در پاي درختان و تاخير در چال كود كردن آن ميزان متنابهي از ازت كود بصورت گاز آمونياك از دست ميرود.

اگر در آزمايش خاك و تجزيه برگ كمبود عناصر در حد بحراني نبود و نسبت موجود در كود حيواني برابر جدول فوق تامين كننده نياز درختان ميباشد توصيه ما اجتناب از تلفيق كودهاي شيميايي با كود حيواني ميباشد. در موارد ضرورت نيز امكان استفاده از كودهاي آلي پر ظرفيت با قدرت جذب سريع كه هم اكنون توليد شده اند ميتواند كمك حال شما در حفظ توليد ارگانيك باشد. بجز ازت ساير عناصر در شرايط معمول در حد نسبتهاي آورده شده در جدول براي خاك تامين ميشوند.


حال كه بر موضوع تغذيه و اثرات و كميت هر يك از كودهاي شيميايي و حيواني وقوف پيدا كرده ايد وقت آن است تا بر جنبه عملي استفاده از اين كود ها در باغات متمركز شويم. در بحث چال كود كردن كود هاي شيميايي توجه به نحوه جذب مواد غذايي توسط ريشه ها حائز اهميت ميباشد. جريان مواد غذايي از خاك بطرف ريشه ها تحت تاثير دو فرآيند جريان توده اي يعني جذب مواد همراه آبي كه گياه براي تعرق از خاك خارج ميكند و فرايند پخشيدگي يعني جريان مواد غذايي از محل پر تراكم تر در خاك به محل با تراكم كمتر اين مواد در جوار ريشه ها قرار دارد.
از اينرو افزايش مواد غذايي در خاك با غلظت بهينه ميزان بيشتري از اين مواد را در اختيار درخت همراه با آب جذب شده توسط ريشه ها قرار ميدهد. بهترين زمان براي چال كود كردن اين مواد در اواخر پائيز همراه با بخواب رفتن درخت ميباشد. كاهش دما منجر به كاهش فعاليت خاك شده و عناصر به ميزان حداقل طي دوره زمستان از خاك جذب شده و در بافتهاي درخت ذخيره ميگردد. و در اوائل اسفند همراه با اقزايش دما، درخت با آمادگي كامل و استفاده از ذخيره مناسب فرآيندهاي لازم جهت گل انگيزي و باروري را تكميل مينمايد.

بهتر است براي صرفه جويي در هزينه هاي كارگري كليه كود هاي شيميايي را با نسبتهاي گفته شده بصورت يكبار در خاك دفن كنيد. پس از بارندگي خاك نرم و كار براي كارگران سهلتر و سريعتر ميباشد. در پاي درختان و به فاصله 30 سانتي از طوق درخت و در محل آبگير درختان چاله اي به عمق حداقل 30 سانتي متر با بيل حفر و جداره آنرا كمي تعريض نمائيد تا امكان پخش شدن كود و دسترسي سطح بيشتري از ريشه به كود فراهم آيد. كود هاي از پيش آمده را درون گودال ريخته و خاك آنرا برگردان كنيد. پس از اتمام عمليات كود دهي كليه درختان نسبت به يخ آب زمستانه اقدام نمائيد.

در مورد زمان كود دهي شيميايي و حفظ نسبتهاي عناصر وسواس فراوان داشته باشيد. بدترين زمان براي كود دهي دوره پس از بيدار شدن درختان از خواب زمستانه ميباشد. غلظت عناصر شيميايي كه بسرعت هم جذب ميشوند بر رفتار درخت اثر گذاشته و شما را با مسائل غير مترقبه مواجه خواهد نمود. در بين عناصر ازت كه بشكل اوره سريعا جذب ميشود ميتواند تاثير بسيار مخربي بر گل انگيزي درخت داشته باشد. نسبت بين ماده آلي كربن C و ماده معدني ازت N اگر به نفع ازت افزايش يابد مطمئنا درخت را وارد فاز رويشي كرده و به جاي جوانه هاي گل و ميوه پاجوش ها و تنه جوشهاي فراوان را به ارمغان مياورد. پس به زمانبندي گفته شده اعتنا كنيد و از تحريك بي مورد درخت اجتناب كنيد. كود ها را در اواخر پائيز دفن كنيد و پس از يخ آب زمستانه منتظر معجزه طبيعت بمانيد.

در مورد كود هاي حيواني نيز توصيه ما استفاده از روش دفن عميق آنها در ناحيه ريشه ميباشد. پخش سطحي اين كودها و ادغام آن با خاك موضعي اثر بخشي چال كود را ندارد. اگر از معماري مناسب برخوردار باشيد توزيع كودها در نزديكترين محل در حاشيه بلوكها به كاهش قابل توجه هزينه هاي كارگري منجر ميشود
در باغهاي سنتي موجود تردد بسختي انجام ميشود و از اينرو كود دهي باغات هزينه قابل توجهي را باغداران تحميل ميكند. جادهاي باريك دسترسي نيز عملا تردد كاميون در باغات را منتفي و بر مشكلات انتقال كود مي افزايد.
در مورد كود حيواني و تحويل آن به درخت محدوديت زماني وجود ندارد ولي به جهت جلوگيري از تداخل با ساير امور مزرعه يكماه آخر پائيز را به اين امر اختصاص دهيد. در اين مقطع هم دماي هوا مناسب بوده و هم به جهت بارندگي عمليات كارگري سهلتر ميباشد. اگر از معماري نوين بهره گرفته ايد و باغي با رديفهاي مناسب احداث كرده ايد استفاده از تراكتور و مته دنباله بند براي حفر گودال جهت دفن كود حيواني مزيت دارد.
گودال را بايد حداقل به عمق 50 سانتيمتر حفر و حجم آنرا بگونه اي در نظر بگيريد كه كود حيواني در سطح 20 سانتييمتري خاك و بيشتر مدفون شود تا ضمن برخورداري از رطوبت لازم امكان سبز شدن بذرهاي باقيمانده در كود ميسر نباشد.

اگر به كشت ارگانيك متعهد هستيد و قصد تامين كليه نيازهاي درخت انار را از طريق كودهاي حيواني داريد بايد بطور مستمر و هر دو سال يكبار نسبت به تامين 50 كيلوگرم كود حيواني و دفن آن در ناحيه ريشه اقدام كنيد. تقسيم ناحيه ريشه به 4 قسمت براي جلوگيري از تداخل نواحي كه در نوبتهاي قبل كود دهي شده و خارج نكردن كودهاي قبلي از نكات ظريف در اين امر است.
در زمان حفر گودال مقداري از ريشه ها نيز از دست ميرود. اين موضوع اگر در زمان بخواب رفتن درخت باشد امر مقبولي است، انتخاب يكماه آخر پائيز براي اين كار زمان بسيار مناسبي از اين جهت ميباشد. كاهش حجم ريشه يا به تعبيري هرس ريشه از عوامل موثر در گل انگيختگي درخت انار ميباشد.

اضافه كردن كودهاي شيميايي به كود حيواني در زمان چال كود و اعمال تركيب تلفيقي جهت پوشش كمبودهاي كود حيواني از توصيه هاي داير كارشناسان باغباني ميباشد. افزايش كودهاي ميكرو و ازته بهمراه مقادير فراوان گوگرد مكمل مناسبي براي فائق آمدن بر كمبودهاي بحراني خاك ميباشد.
بهتر است قبل از چال كود كردن نسبت به توزيع كود در پاي درختان اقدام شود تا پس از حفر گودال كودها و خاك برگردان شده تا ريشه ها در اثر هوازدگي آسيب نبيند.
پس از اتمام كوددهي نوبت يخ آب زمستان است كه ضمن افزايش رطوبت خاك به انحلال كود حيواني و آغاز تجزيه آن كمك ميكند.
در تصوير روبرو مقادير متنابهي از كودهاي شيميايي بروي كودهاي دفن شده توزيع شده است. در باغات انار شهرستان ساوه استفاده از خاك پوش و توزيع خاك بر سطح و در محيط درخت از روشهاي داير در نگهداري باغات و بعنوان روشي براي تقويت و حفاظت از خاك و كنترل علفهاي هرز در دستور كار باغداران ميباشد.


انتقال خاك مناسب عمدتا زراعي جهت خاك پوش درختان توسط تيمي از كاميونها از محلي در نزديكي باغات انجام ميشود. از اينرو برخورداري از محوطه و معماري مناسب جهت تردد كاميونها ضرورت دارد. خاكها توسط كارگران در بين درختان توزيع و در محيط درخت پخش ميگردند.
توزيع اين خاك زراعي در طوق درخت منجر به ريشه زائي تنه درختان در اين محدوده ميشود. در فرآينذ بيل داري ساليانه در اواخر زمستان اين ريشه هاي نو از دست ميرود و درخت به نوعي با عمل هرس ريشه مواجه شده كه اين خود گل انگيزي درخت را تحريك ميكند.
اين خاكپوش طي ساليان متمادي و در گذر زمان ضمن تقويت و فعاليت زير نور خورشيد و افزايش عناصري كه در سطوح خاك تثبيت ميشوند طي فرآيند شخم يا بيل داري كارگران با خاك زيرين ادقام شده و بر تقويت خاك كمك ميكند.
جلوگيري از فرسايش بستر خاك از تاثيرات ديگر خاكپوشها ميباشد. باغات انار در دامنه ها با فرسايش شديد بادي و آبي مواجه هستند استفاده از خاكپوش ضمن افزايش سطح حوزه ريشه موجب كاهش تبخير آب از بستر خاك ميگردد.
براي افزايش راندمان آبياري در سيستم قطره اي توصيه ميشود محيط درخت را تا شعاع يكمتر با خاكپوش استتار كنيد اين موضوع ضمن حفظ رطوبت از افزايش تراكم علفهاي هرز در محدوده دريپرها جلوگيري كرده حوزه توسعه ريشه را گسترش ميدهد اين خاك سطحي بمرور محل تثبت بعضي از عناصر شده و طي شخم دوره اي اين عناصر با خاك زيرين مخلوط ميگردند.

در مورد تغذيه درختان انار ميزان كود، نسبت بين كودها، زمان كود دهي و كيفيت تحويل آن به خاك از نكات مهم و اثر گذار ميباشد. انواع كود شيميايي را با حفظ نسبتهاي آورده شده در اواخر پائيز و قبل از يخ آب زمستان در خاك دفن كنيد. از اضافه نمودن هر نوع كود شيميايي تا تبديل شدن گلها به ميوه شديدا اجتناب كنيد. در صورت مواجه با كمبود بحراني از يك يا چند نوبت كو دهي در آب آبياري و يا محلول پاشي استفاده كنيد.
در نهايت تاكيد چند باره ما به اجتناب از بكارگيري كودهاي شيميايي در فرآيند تغذيه درختان انار است. درخت انار ظرفيت آن را دارد كه ريشه ها را در خاك گسترش داده و ظرفيت تغذيه درخت را افزايش دهد. محلول پاشي و دريافت مواد غذايي از طريق برگ جزء عملكرد ذاتي درخت نبوده و بر پتانسيل طبيعي درخت و توان رويش و گسترش ريشه ها اثر منفي ميگذارد. از اينرو تمركز خود را بر افزايش طبيعي قابليتهاي درخت انار معطوف كنيد. كودهاي حيواني و در صورت ضرورت كودهاي آلي بيولوژيك و پر ظرفيت امكان تامين كليه نيازهاي تغذيه اي درخت با حفظ سلامت خاك را دارند به الزامات توليد ارگانيك متعهد بمانيد. تا محصولي طبيعي، فراوان و ارگانيك ارمغان تلاش آگاهانه شما باشد.